चिनियाँ खाना राख्ने कार्टनको अमेरिकी कथा

चिनियाँ खाना घर लैजान प्रयोग गरिने सानो सेतो कार्टन अमेरिकामा चिनियाँ खानाको पहिचान बनेको छ। एकै टुक्रा कागजबाट बनाइएको यो बाकसको इतिहास अमेरिकी आविष्कार, चिनियाँ आप्रवासन र खानपान संस्कृतिसँग जोडिएको छ।

यसको अवधारणा सन् १८९४ मा आविष्कारक फ्रेडरिक वीक्स विल्कोक्सले सीप बोक्ने कागजी बाल्टिनका लागि पेटेन्ट लिएपछि सुरु भएको थियो। कागजलाई विशेष तरिकाले मोडेर बनाइने यस बाकसले खाना चुहिन नदिने र ढक्कन लगाउन मिल्ने सुविधा दिन्थ्यो।

सन् १८०० को मध्यतिर सुनको खोजी र रेलमार्ग निर्माणका लागि चिनियाँ आप्रवासीहरू अमेरिका पुग्न थाले। उनीहरूले बसोबास गरेका सान फ्रान्सिस्कोलगायतका सहरमा विकसित चाइनाटाउनका रेस्टुरेन्टले चिनियाँ खानाको अमेरिकी शैली स्थापित गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेले।

विज्ञापन

नर्थ क्यारोलाइना विश्वविद्यालयकी चिनियाँ इतिहासकी प्राध्यापक मिशेल किङका अनुसार दोस्रो विश्वयुद्धपछि अमेरिकामा चिनियाँ रेस्टुरेन्ट र परिकारको विविधता उल्लेख्य रूपमा बढ्यो। चिनियाँ खानाको सस्तो मूल्य, सहज उपलब्धता र घर लैजान मिल्ने सुविधाले पनि यसको लोकप्रियता बढाएको उनले बताए।

सन् १९७० को दशकतिर फोल्ड–पाक नामक प्याकेजिङ कम्पनीले कार्टनमा चिनियाँ शैलीको प्यागोडाको चित्र थप्यो। यसले कार्टनलाई चिनियाँ खानासँग जोडिएको विशिष्ट पहिचान दियो। किङले यसलाई इटालियन खानासँग जोडिने पिज्जा बक्ससँग तुलना गर्दै यस्तो प्याकेजिङले चिनियाँ अमेरिकी खानाको छुट्टै छवि बनाउन मद्दत गरेको बताए।

अहिले यस्ता कार्टन विभिन्न आकारमा उपलब्ध छन् र तिनमा राखिने परिकारको दायरा पनि फराकिलो भएको छ। खानाको प्याकेजिङमा मात्र सीमित नरहेको यसको पहिचान मोबाइल फोनमा ‘टेकआउट’ जनाउने इमोजीमा समेत देखिन्छ। यसले सामान्य कागजी बाकस कसरी अमेरिकी लोकप्रिय संस्कृतिको प्रतीक बन्यो भन्ने देखाउँछ।