जलवायु परिवर्तनको बहस: सम्मेलन कक्षभन्दा पहिले गाउँको कथा सुनौं

गत महिना म आफ्नो माइत गएकी थिएँ। पहाडको त्यो गाउँमा मेरो बाल्यकाल बितेको थियो। गाउँको मुहान, जहाँबाट हामी गाग्रीमा पानी बोक्थ्यौं, अहिले सुकेको छ। आमा भन्नुहुन्छ, पहिले असारमा रोपाइँ सुरु हुन्थ्यो, अहिले पानी कहिले पर्छ थाहै हुँदैन।

यो कुरा मैले धेरै सम्मेलनमा सुनेको छु, तर पावरप्वाइन्टको ग्राफमा। गाउँमा भने यो आमाको अनुहारको चिन्ता हो। मलाई लाग्छ, हाम्रो जलवायु बहसको सबैभन्दा ठूलो कमजोरी यही हो: हामी असर भोग्नेहरूको बारेमा धेरै बोल्छौं, उनीहरूसँग कम।

माथिबाट बनेका योजना

हामीकहाँ जलवायु अनुकूलनका नाममा थुप्रै योजना बनेका छन्। तर धेरैजसो योजना सहरका कार्यालयमा बस्ने विज्ञले बनाउँछन्। गाउँमा पुग्दा ती योजना स्थानीय आवश्यकतासँग मेल खाँदैनन्। पानी सुकेको गाउँमा सिँचाइ कुलो बन्छ, पहिरो जाने ठाउँमा सडक खनिन्छ।

विज्ञापन

मेरो तर्क सरल छ: अनुकूलन योजनाको पहिलो बैठक गाउँको चौतारीमा हुनुपर्छ। कुन मुहान कहिलेदेखि सुक्यो, कुन बाली अब फल्दैन, कुन खोलाले कति पटक बाटो बदल्यो, यो ज्ञान गाउँलेसँग छ। वैज्ञानिक तथ्यांक यसलाई पुष्टि गर्ने साधन हो, प्रतिस्थापन होइन।

स्थानीय सरकारको अवसर

संघीयतापछि स्थानीय तहसँग यो काम गर्ने संवैधानिक अधिकार छ। तर धेरै पालिकाले जलवायु अनुकूलनलाई बजेटको सानो शीर्षकमा सीमित राखेका छन्। यसलाई विकास योजनाको मूल आधार बनाउनुपर्छ। हरेक सडक, हरेक भवन र हरेक सिँचाइ योजनामा जलवायु जोखिमको प्रश्न सोधिनुपर्छ।

जलवायु परिवर्तन भविष्यको खतरा होइन, वर्तमानको यथार्थ हो। यसको सामना गर्न हामीले विज्ञान र अनुभव दुवैलाई सम्मान गर्न सिक्नुपर्छ। अर्को सम्मेलनमा जाँदा म आमाको कुरा सम्झनेछु। तपाईं पनि आफ्नो गाउँको कथा सम्झनुहोस्।