नेपाली कांग्रेसको सभापतिमा गगनकुमार थापा निर्वाचित भएका छन्। पार्टीको १५औँ महाधिवेशनअन्तर्गत शुक्रबार भएको निर्वाचनमा थापा भारी मतान्तरले विजयी भएका हुन्। उनले प्रतिस्पर्धी श्यामकृष्ण खड्गीलाई ६ हजार २०९ मतान्तरले पराजित गरे।
शनिबार बिहान सार्वजनिक मतपरिणामअनुसार थापाले ६ हजार ५८४ मत प्राप्त गर्दा खड्गीले ३७५ मत पाए। निर्वाचनमा ५४ मत बदर भएको थियो। कुल ७ हजार ३१७ महाधिवेशन प्रतिनिधिमध्ये ७ हजार ३९ जनाले मतदान गरेका थिए।
सभापतिमा निर्वाचित भएसँगै थापाले आगामी चार वर्ष कांग्रेसको नेतृत्व गर्नेछन्। विशेष महाधिवेशनबाट सुरु भएको उनको नेतृत्वलाई १५औँ महाधिवेशनले थप संस्थागत गरेको छ। विद्यार्थी राजनीतिबाट उदाएका थापा पार्टीको शीर्ष नेतृत्वमा पुग्नु कांग्रेसभित्रको पुस्तान्तरणको महत्त्वपूर्ण घटनाका रूपमा हेरिएको छ।
विद्यार्थी राजनीतिदेखि पार्टी नेतृत्वसम्म
२०३३ सालमा काठमाडौंमा जन्मिएका थापा २०४६ सालको जनआन्दोलनका बेला कक्षा ९ मा अध्ययनरत थिए। त्यसबेलादेखि नै राजनीतिप्रति आकर्षित भएका उनी क्याम्पस प्रवेशसँगै नेपाल विद्यार्थी संघ (नेविसंघ) मा सक्रिय भए। २०५१ सालमा त्रिचन्द्र क्याम्पस स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियनको सदस्य निर्वाचित भएका थापा २०५३ मा सचिव र २०५५ मा सभापति बने। २०५७ मा नेविसंघको उपसभापति बनेका उनी २०५९ मा महामन्त्री निर्वाचित भए।
राजा ज्ञानेन्द्रको प्रत्यक्ष शासनका बेला लोकतान्त्रिक आन्दोलनमा सक्रिय थापाले गणतन्त्रको पक्षमा आवाज उठाए। आन्दोलनका क्रममा पटकपटक पक्राउ परेका उनी कांग्रेसभित्र लोकतान्त्रिक गणतन्त्रका पक्षमा वकालत गर्ने युवा नेताका रूपमा स्थापित भए।
२०६४ सालको पहिलो संविधानसभा निर्वाचनमा समानुपातिक सांसद बनेका थापा दोस्रो संविधानसभा निर्वाचनमा काठमाडौं–४ बाट निर्वाचित भए। २०७३ सालमा पुष्पकमल दाहाल नेतृत्वको सरकारमा स्वास्थ्यमन्त्री बनेका उनले संसद् र पार्टी राजनीतिमा आफ्नो प्रभाव विस्तार गर्दै लगे।
कांग्रेसको १२औँ महाधिवेशनबाट केन्द्रीय सदस्य बनेका थापा १३औँ महाधिवेशनमा महामन्त्रीका उम्मेदवार बने पनि पराजित भएका थिए। १४औँ महाधिवेशनमा भने उनी महामन्त्री निर्वाचित भए। त्यतिबेला विश्वप्रकाश शर्मा पनि महामन्त्री निर्वाचित भएका थिए। त्यसपछि दुवै नेताले पार्टीभित्र नेतृत्व हस्तान्तरण, पुस्तान्तरण र संगठन सुधारको मुद्दा अघि बढाए।
विशेष महाधिवेशनबाट सुरु भएको नेतृत्व
जेनजी आन्दोलनपछि कांग्रेसभित्र नेतृत्व परिवर्तनको बहस थप तीव्र बन्यो। तत्कालीन सभापति शेरबहादुर देउवा नेतृत्वको कार्यसमितिसँग नियमित महाधिवेशनको समय र नेतृत्व परिवर्तनका विषयमा सहमति हुन नसकेपछि थापा र विश्वप्रकाश शर्माले विशेष महाधिवेशनको माग अघि बढाएका थिए।
कांग्रेस विधानअनुसार ४० प्रतिशत महाधिवेशन प्रतिनिधिको हस्ताक्षरसहित विशेष महाधिवेशनको माग दर्ता गरिएको थियो। त्यसपछि २०८२ पुस २७ देखि ३१ गतेसम्म काठमाडौंको भृकुटीमण्डपमा विशेष महाधिवेशन भयो। उक्त महाधिवेशनबाट थापा सभापति र शर्मा उपसभापति बनेका थिए।
विशेष महाधिवेशनलाई लिएर देउवा पक्षसँग विवाद चर्किएको थियो। थापा नेतृत्वको कार्यसमितिलाई निर्वाचन आयोगले मान्यता दिएपछि विवाद कानुनी प्रक्रियासम्म पुगेको थियो। उपलब्ध विवरणअनुसार, नेतृत्वको आधिकारिकतासम्बन्धी मुद्दामा सर्वोच्च अदालतको अन्तिम फैसला आउन बाँकी रहेकाले पार्टीभित्रको विवाद पूर्ण रूपमा समाधान भइसकेको छैन।
यही पृष्ठभूमिमा सम्पन्न १५औँ महाधिवेशनबाट थापा सभापतिमा निर्वाचित भएका थिए। महाधिवेशनमा विश्वप्रकाश शर्मा वरिष्ठ उपसभापतिमा निर्विरोध निर्वाचित भएका छन्। विद्यार्थी राजनीतिदेखि सहकार्य गर्दै आएका यी दुई नेताले अब पार्टीको नेतृत्वमा रहेर संगठन सञ्चालन र राजनीतिक विस्तारको जिम्मेवारी सम्हाल्नेछन्।
कांग्रेस एकताबद्ध बनाउने चुनौती
सभापति थापासामु पार्टीलाई एकताबद्ध बनाउनु पहिलो चुनौतीका रूपमा देखिएको छ। पूर्वसभापति देउवा पक्षका असन्तुष्ट नेता तथा कार्यकर्तालाई समेट्दै पार्टीभित्रको गुटगत विभाजन अन्त्य गर्नु उनका लागि सहज हुने छैन।
महाधिवेशनबाट २९६ सदस्यीय केन्द्रीय कार्यसमिति निर्वाचित भएको विवरणले पनि नेतृत्व व्यवस्थापनलाई चुनौतीपूर्ण बनाएको छ। विभिन्न समूह, क्षेत्र र समुदायको प्रतिनिधित्व रहेको कार्यसमितिलाई प्रभावकारी रूपमा परिचालन गर्नु तथा सबै पक्षको भावना समेटेर निर्णय लिनु थापाको नेतृत्वको परीक्षा हुनेछ।
थापाले पार्टी व्यवस्थापनमा मात्रै सीमित नभई समाजका मुद्दामा कांग्रेसलाई केन्द्रित गर्ने बताउँदै आएका छन्। रोजगारी, शिक्षा, स्वास्थ्य र नयाँ पुस्तामा राजनीतिक दलप्रति घट्दै गएको विश्वास पुनःस्थापित गर्नु उनको प्राथमिकतामा पर्ने अपेक्षा गरिएको छ
रास्वपालाई चुनौती दिने जिम्मेवारी
थापाका लागि अर्को महत्त्वपूर्ण चुनौती राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को बढ्दो राजनीतिक प्रभावलाई सामना गर्नु हो। पछिल्लो प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा कांग्रेस ३८ सिटमा सीमित भएको पृष्ठभूमिमा पार्टीको जनमत पुनः विस्तार गर्नु नेतृत्वको प्रमुख जिम्मेवारी हुनेछ।
प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवारका रूपमा चुनावी मैदानमा उत्रिएका थापा स्वयं सर्लाही–४ बाट पराजित भएका थिए। निर्वाचनको परिणामपछि उनले सभापति पदबाट राजीनामा दिए पनि केन्द्रीय कार्यसमितिले अस्वीकार गरेको थियो। अहिले महाधिवेशनबाट पुनः सभापति निर्वाचित भएपछि उनीमाथि पार्टीको साख फर्काउने दबाब थपिएको छ।
कांग्रेसले यसअघि ७५३ स्थानीय तहमध्ये ३३२ पालिकाको नेतृत्व गरिरहेको विवरण छ। आगामी स्थानीय तथा प्रदेश निर्वाचनमा पार्टीको उपस्थिति कायम राख्नु र नयाँ पुस्तालाई कांग्रेससँग जोड्नु थापाका लागि महत्त्वपूर्ण हुनेछ।
थापाको विजयले कांग्रेसमा नेतृत्व परिवर्तनको बहसलाई संस्थागत गरेको छ। तर, भारी मतान्तरको जितलाई संगठनात्मक एकता, राजनीतिक पुनरुत्थान र निर्वाचनको सफलतामा रूपान्तरण गर्न सके मात्रै उनको नेतृत्वको वास्तविक उपलब्धि मापन हुनेछ।
प्रतिक्रियाहरू
कृपया सभ्य र मर्यादित भाषामा प्रतिक्रिया दिनुहोस्। अपमानजनक, मानहानिकारक वा घृणा फैलाउने प्रतिक्रियाहरू हटाइनेछन्।
अहिलेसम्म कुनै प्रतिक्रिया छैन। आफ्नो विचार राख्ने पहिलो व्यक्ति बन्नुहोस्।