युरोपमा युवा र ज्येष्ठ नागरिकबिच टकराव बढ्दै : पेन्सनमा सरकारी बजेट खर्च, रोजगारी माग्दै जेनजी

पछिल्ला केही वर्षमा जेनजी अर्थात् युवा पुस्ता ठूलो राजनीतिक शक्तिका रूपमा उदाएको छ। बंगलादेश, नेपाल, पेरु र मेडागास्करमा युवाहरूको प्रदर्शनले सरकारहरू ढले। भारतमा पनि विभिन्न प्रदर्शनमा युवाहरूको महत्त्वपूर्ण भूमिका रह्यो।

अहिले युरोपमा पनि युवाहरू आफ्ना माग राख्दै सडकमा उत्रिन थालेका छन्। फ्रान्समा विद्यालयहरूको कमजोर अवस्था, स्पेनमा बेरोजगारी र बेलायतमा पेन्सन नीतिलाई लिएर असन्तुष्टि छ। युवाहरूका लागि रोजगारी पाउन, गुणस्तरीय शिक्षा हासिल गर्न र सस्तो घर किन्न कठिन हुँदै गएको छ।

युरोपमा यो समस्याले युवा र ज्येष्ठ नागरिकबिच आर्थिक तथा राजनीतिक टकराव बढाएको छ। ज्येष्ठ नागरिकको जनसंख्या बढेसँगै राजनीतिमा उनीहरूको प्रभाव पनि बलियो भएको छ। अर्कोतर्फ, युवाको संख्या घटिरहेको छ। यस्तो अवस्थामा आफ्ना माग पूरा गराउन सरकारमाथि दबाब दिन युवाहरूलाई झन् कठिन भइरहेको छ।

विज्ञापन

फ्रान्स : युवालाई विद्यालयका लागि बजेट चाहिन्छ, ज्येष्ठ नागरिकलाई पेन्सन

फ्रान्समा युवाहरूले रोजगारीको अभाव झेलिरहेका छन्। बेरोजगारी दर २० प्रतिशत पुगेको छ। यस वर्षको दोस्रो त्रैमासिकमा अर्थतन्त्रको वृद्धिदर शून्य रह्यो।

अर्कोतर्फ, सरकारको कुल खर्चको करिब २५ प्रतिशत पेन्सनमा खर्च हुन्छ। अर्थात् बजेटको ठूलो हिस्सा ज्येष्ठ नागरिकको पेन्सनमा जाने गरेको छ।

केही वर्षअघि राष्ट्रपति इम्यानुएल म्याक्रोंले अवकाश उमेर ६२ वर्षबाट बढाएर ६४ वर्ष पुर्‍याउने निर्णय गरेका थिए। त्यसको विरोधमा देशभर प्रदर्शन भए। अन्ततः सरकारले उक्त निर्णय स्थगित गर्नुपर्‍यो। अहिले सत्तापक्ष होस् वा विपक्ष, कुनै पनि दलले पेन्सन कटौतीको विषयमा छलफल गर्नसमेत चाहँदैन।

युवाहरू विद्यालयको अवस्था सुधार गर्न र शिक्षामा बढी बजेट खर्च गर्नुपर्ने माग गर्छन्। वामपन्थी नेताहरूको तर्क छ- पेन्सनको व्यवस्था कायम राख्दै शिक्षाको बजेट पनि बढाउन सकिन्छ।

तर प्रश्न उठ्छ, त्यसका लागि पैसा कहाँबाट जुटाउने? फ्रान्समाथि पहिलेदेखि नै ठूलो ऋण छ। धनीहरूमाथि बढी कर लगाउँदा पनि सरकारले अपेक्षाअनुसार राजस्व संकलन गर्न सकेको छैन। यस्तो अवस्थामा दुवै पुस्ताका माग पूरा गर्नु सरकारका लागि ठूलो चुनौती बनेको छ।

स्पेन : युवाका लागि घर किन्न कठिन

स्पेनमा पनि यस्तै समस्या देखिएको छ। घरको अभाव र बढ्दो भाडाको विरोधमा हालै प्रदर्शन भएका छन्। स्पेनमा युवा बेरोजगारी दर २२ प्रतिशतभन्दा बढी छ। घरको मूल्य भने तलबको तुलनामा निकै तीव्र गतिमा बढेको छ।

यसको परिणामस्वरूप धेरै युवा ३० वर्ष नाघिसक्दा पनि आमाबुबासँगै बस्न बाध्य छन्। छुट्टै बस्ने युवाको आम्दानीको ठूलो हिस्सा घरभाडामै खर्च हुन्छ। यस्तो अवस्थामा बचत गर्न र आफ्नै घर किन्न कठिन भइरहेको छ।

अर्कोतर्फ, पहिले नै घर भएका ज्येष्ठ नागरिकले बढ्दो मूल्यबाट लाभ लिन सक्छन्। उनीहरूको सम्पत्तिको मूल्य बढिरहेको छ भने युवाका लागि घर किन्न झन् कठिन हुँदै गएको छ। यही असमानताले दुई पुस्ताबीचको तनाव बढाइरहेको छ।

बेलायतमा पेन्सन खर्चलाई लिएर बहस

बेलायतमा पनि युवाहरू बेरोजगारी र महँगा घरका कारण समस्यामा छन्। युवाको बेरोजगारी दर करिब १६ प्रतिशत छ। विशेषगरी लन्डन र आसपासका क्षेत्रमा घरभाडा निकै महँगो छ।

समस्या के छ भने रोजगारीका नयाँ अवसर पनि अधिकांश यिनै क्षेत्रमा सिर्जना हुन्छन्। त्यसैले रोजगारी पाएपछि पनि युवाहरूलाई घरको खर्च धान्न सजिलो छैन।

बेलायतमा ज्येष्ठ नागरिकको पेन्सन बढाउन ‘ट्रिपल लक’ नामको व्यवस्था छ। यसअनुसार हरेक वर्ष महँगी, औसत तलबमा भएको वृद्धि वा २.५ प्रतिशत- यी तीनमध्ये जुन बढी हुन्छ, सोही दरले पेन्सन बढाइन्छ। यसले ज्येष्ठ नागरिकको पेन्सन घट्नुको सट्टा बढ्दै जाने व्यवस्था सुनिश्चित गर्छ।

सरकारले पेन्सनमा हुने खर्च घटाउने प्रयास गरे राजनीतिक विरोधको सामना गर्नुपर्ने हुन सक्छ। प्रधानमन्त्री एन्डी बर्नहमले स्थानीय निर्वाचनअघि यो व्यवस्थामा परिवर्तन गर्ने कुरा उठाएका थिए।

यद्यपि, विपक्षी नेताहरूले उनको भनाइलाई चुनावी नारा मात्रै भएको बताएका छन्। उनीहरूको भनाइमा यस्तो कदम चाल्नु उनका लागि राजनीतिक रूपमा आत्मघाती साबित हुन सक्छ।

युवाभन्दा ज्येष्ठ नागरिकको प्रभाव किन बलियो?

१. राजनीतिक पहुँच र प्रभाव बलियो हुनु

ज्येष्ठ नागरिकको राजनीतिक दल र ट्रेड युनियनमा राम्रो पहुँच छ। निर्वाचनमा पनि उनीहरूको भूमिका महत्त्वपूर्ण हुन्छ। त्यसैले नेताहरूका लागि उनीहरूका मागलाई बेवास्ता गर्न कठिन हुन्छ।

२. पेन्सनको लाभ पूरै परिवारले पाउनु

धेरै युवा रोजगारी वा आम्दानी भए पनि आमाबुबासँगै बस्छन्। यस्ता परिवारमा ज्येष्ठ नागरिकले पाउने पेन्सनले घरखर्च चलाउन सहयोग गर्छ।

यदि सरकारले पेन्सन घटायो भने त्यसको असर पूरै परिवारमा पर्न सक्छ। कामकाजी मानिसहरूलाई पेन्सन घटेपछि आमाबुबाको खर्चको जिम्मेवारी आफ्नै काँधमा थपिने चिन्ता पनि हुन्छ।

३. पेन्सनलाई आफ्नै भविष्यसँग जोडेर हेर्नु

युवाहरूलाई अहिले ज्येष्ठ नागरिकले पेन्सन पाइरहे भविष्यमा आफूले पनि त्यस्तै सुविधा पाउन सक्ने विश्वास हुन्छ। त्यसैले उनीहरू पेन्सन व्यवस्थाको विरोधमा खुलेर बोल्न हिचकिचाउँछन्।

यसको विपरीत, शिक्षामा सरकारी खर्च बढाउन ज्येष्ठ नागरिकलाई सहमत गराउन कठिन हुन सक्छ। किनकि शिक्षामा हुने लगानीको प्रत्यक्ष लाभ उनीहरूले पाउँदैनन्।

यही कारण पेन्सनमा हुने खर्च घटाएर शिक्षाजस्ता सार्वजनिक सेवामा बजेट बढाउने विषयमा सहमति जुटाउन सजिलो छैन। एजेन्सी