ट्रम्पकी नयाँ प्रेस सचिव केटीमाथि गम्भीर प्रश्न, अनुसन्धान गर्न माग

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पकी नयाँ प्रेस सचिव केटी जकारियाको कानुनी योग्यतामाथि प्रश्न उठेको छ।

अमेरिकामा कानुन व्यवसाय गर्न आवश्यक इजाजतपत्र उनले प्राप्त गरेकी छन् वा छैनन् भन्ने विषयमा अनुसन्धान गर्न माग गर्दै औपचारिक उजुरीसमेत परेको छ। कानुन विषयमा उच्च शिक्षा हासिल गर्नुका साथै अन्तर्राष्ट्रिय कारोबारसम्बन्धी कानुनी काम गरेको बताउँदै आएकी जकारियाको नाममा अमेरिकी राज्यहरू वा वासिङ्टन डीसीमा कानुन व्यवसाय गर्ने इजाजतपत्र रहेको सार्वजनिक अभिलेखमा प्रमाण फेला नपरेपछि विवाद थप चर्किएको हो।

उनले सोमबार प्रेस सचिवको जिम्मेवारी सम्हालेकी थिइन् भने मंगलबार पहिलो पत्रकार सम्मेलन गरेकी थिइन्। यसअघि उक्त पदमा रहेकी क्यारोलिन लेभिटले अगस्टमा परिवारसँग बढी समय बिताउने कारण देखाउँदै पद छाडेकी थिइन्। ट्रम्पले लेभिटको कार्यकालको प्रशंसा गर्दै उनलाई ह्वाइट हाउसको इतिहासकै उत्कृष्ट प्रेस सचिवमध्ये एकका रूपमा वर्णन गरेका थिए। उनको बिदाइपछि जिम्मेवारी सम्हालेकी जकारिया भने पहिलो पत्रकार सम्मेलनलगत्तै आफ्नो कानुनी पृष्ठभूमिका कारण विवादमा तानिएकी छन्।

विज्ञापन

उनको कानुनी योग्यताबारे प्रश्न उठ्नुको प्रमुख कारण उनको पहिलो पत्रकार सम्मेलनमा भएको प्रश्नोत्तर हो। ट्रम्पले जकारियालाई वकिलका रूपमा परिचय गराएपछि एक पत्रकारले उनले अमेरिकाको कुन राज्यमा बार परीक्षा उत्तीर्ण गरेकी हुन् भनेर सोधेका थिए। ट्रम्पले प्रश्नको जवाफ दिन उनीतर्फ संकेत गरेपछि जकारियाले ‘जब म चीन सरें’ भनिन्। तर, उनले कुन परीक्षा दिएको, कहाँ उत्तीर्ण गरेको वा कुन निकायबाट कानुन व्यवसाय गर्ने अनुमति पाएको भन्नेबारे स्पष्ट विवरण दिइनन्। त्यसपछि उनको कानुनी हैसियतबारे थप प्रश्न उठेका हुन्।

करिब १५ मिनेट चलेको उक्त पत्रकार सम्मेलनमा जकारियाले प्रशासनका विभिन्न विषयमा पत्रकारका प्रश्नको जवाफ दिएकी थिइन्। उनको प्रस्तुतिबारे मिश्रित प्रतिक्रिया आएका थिए। सम्मेलनपछि अलास्का भ्रमणका लागि ह्वाइट हाउसबाट प्रस्थान गर्नुअघि ट्रम्प दक्षिणी लनमा जकारियासँगै पत्रकारहरूसामु उपस्थित भएका थिए। त्यहाँ उनले जकारियाको पहिलो पत्रकार सम्मेलनको प्रशंसा गर्दै आफूले उनको प्रस्तुति उत्कृष्ट पाएको र उनले निकै राम्रो काम गरेको बताएका थिए। उनले जकारियालाई असल व्यक्ति भन्दै उनको बचाउसमेत गरे।

ह्वाइट हाउसका सञ्चार निर्देशक स्टिभन च्युङले पनि जकारियाको क्षमताको समर्थन गरेका छन्। उनले जकारियालाई विशेष रूपमा योग्य र असाध्यै तेज दिमाग भएकी व्यक्तिका रूपमा वर्णन गरे। ट्रम्प प्रशासनले उनको शैक्षिक योग्यता, व्यावसायिक अनुभव र राजनीतिक सञ्चारमा हासिल गरेको क्षमतालाई नियुक्तिका महत्त्वपूर्ण आधारका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ। यद्यपि, उनको क्षमता र अनुभवको प्रशंसा गरिनु तथा अमेरिकामा कानुन व्यवसाय गर्न आवश्यक इजाजतपत्र प्राप्त गरेको हुनु फरक विषय हुन्।

जकारियाले सन् २००७ मा पेपरडाइन विश्वविद्यालयबाट स्नातक तहको अध्ययन पूरा गरेकी थिइन्। त्यसपछि उनले सोही विश्वविद्यालयको कारुसो कानुन विद्यालयबाट सन् २०११ मा कानुन विषयको डिग्री हासिल गरेकी थिइन्। ट्रम्पले नियुक्तिको घोषणा गर्दा उनको शैक्षिक पृष्ठभूमि, कानुनी अनुभव र राजनीतिक सञ्चारमा गरेको कामको प्रशंसा गरेका थिए। उनले जकारियालाई वकिल तथा सञ्चार क्षेत्रमा नियमित टिप्पणी गर्ने व्यक्तिका रूपमा प्रस्तुत गरेका थिए।

तर, अमेरिकामा कानुन विषयको डिग्री हासिल गर्नु र वकिलका रूपमा कानुन व्यवसाय गर्न अनुमति पाउनु फरक प्रक्रिया हुन्। सामान्यतया सम्बन्धित राज्यको बार परीक्षा उत्तीर्ण गर्नुका साथै आवश्यक अन्य प्रक्रिया पूरा गरेपछि मात्र कानुन व्यवसाय गर्ने इजाजतपत्र प्राप्त हुन्छ। त्यसैले जकारियाको शैक्षिक योग्यताभन्दा पनि उनले अमेरिकामा कानुन व्यवसाय गर्न आवश्यक औपचारिक अनुमति प्राप्त गरेकी थिइन् वा थिइनन् भन्ने विषय विवादको केन्द्रमा छ।

जकारियाले सन् २०११ देखि २०१३ सम्म चीनको बेइजिङस्थित झोङ लुन कानुन फर्ममा काम गरेकी थिइन्। उनले त्यहाँ अन्तर्राष्ट्रिय कारोबारसम्बन्धी कानुनी काम गरेको बताउँदै आएकी छन्। चीनमा रहँदा उनले चिनियाँ भाषा पनि अध्ययन गरेकी थिइन्। उनको व्यावसायिक अनुभवमा अन्तर्राष्ट्रिय कानुनी तथा वित्तीय कारोबारसँग सम्बन्धित काम समेटिएको बताइएको छ। तर, उक्त फर्ममा उनको वास्तविक पद, जिम्मेवारीको प्रकृति र उनले कुन हैसियतमा कानुनी काम गरेकी थिइन् भन्ने विषय स्पष्ट हुन आवश्यक छ।

उनले आफूले आवश्यक प्रमाणपत्रसहित अन्तर्राष्ट्रिय कारोबारसम्बन्धी कानुनको अभ्यास गरेको बताएकी छन्। तर, कुन देश वा राज्यबाट कस्तो प्रकारको अनुमति प्राप्त गरेकी थिइन् भन्नेबारे सार्वजनिक रूपमा स्पष्ट विवरण उपलब्ध छैन। अन्तर्राष्ट्रिय कारोबारसम्बन्धी कानुनी काम गरेको अनुभवले अमेरिकाको कुनै राज्यमा वकिलका रूपमा दर्ता भएको स्वतः प्रमाणित गर्दैन। क्यालिफोर्नियाको बारसम्बन्धी निकायले केट सारोन जकारिया र उनको विवाहअघिको नाम केट सारोन ब्ल्याकसहितका नाममा कानुन व्यवसाय गर्ने इजाजतपत्र रहेको अभिलेख नभेटिएको जनाएको छ। अन्य अमेरिकी राज्य तथा वासिङ्टन डीसीका सार्वजनिक अभिलेखमा पनि उनको नाममा इजाजतपत्र रहेको प्रमाण फेला नपरेको दाबी गरिएको छ।

जकारियाको अर्को व्यावसायिक भूमिका क्यालिफोर्नियास्थित फिक्स क्यालिफोर्निया नामक संस्थासँग सम्बन्धित छ। उनको व्यावसायिक विवरणमा उनले सन् २०२४ देखि २०२५ सम्म उक्त संस्थाको प्रमुख कानुनी सल्लाहकारका रूपमा काम गरेको उल्लेख छ। ‘जनरल काउन्सेल’ भनिने पद संस्थाको कानुनी मामिलासम्बन्धी सल्लाह र समन्वयको जिम्मेवारीसँग सम्बन्धित हुन्छ। संस्थाका प्रमुख रिच ग्रेनेलले जकारियाले बाह्य कानुनी सल्लाहकारसँग समन्वय गर्ने र उनीहरूको कामको नेतृत्व गर्ने जिम्मेवारी सम्हालेको बताए। यसले संस्थामा उनको भूमिका कस्तो थियो भन्नेबारे केही जानकारी दिन्छ। यद्यपि, उनको वास्तविक जिम्मेवारी र त्यसका लागि आवश्यक कानुनी अनुमति थियो वा थिएन भन्ने विषय सम्बन्धित विवरणबाट स्पष्ट हुनुपर्छ।

कानुनी क्षेत्रबाहेक जकारियाले सञ्चार, राजनीतिक अभियान र सरकारी मामिलामा पनि काम गरेकी छन्। उनको व्यावसायिक विवरणमा अमेरिकी गृह सुरक्षा विभागमा सार्वजनिक मामिलासम्बन्धी जिम्मेवारी सम्हालेको उल्लेख छ। उनी ट्रम्प प्रशासनसँग सम्बन्धित सञ्चार गतिविधिमा पनि संलग्न थिइन्। ट्रम्पले नियुक्तिको घोषणा गर्दा उनको सञ्चार क्षमता र राजनीतिक निष्ठाको प्रशंसा गरेका थिए। उनले जकारियालाई ‘मागा’ आन्दोलनकी समर्पित समर्थक भन्दै आफ्नो राजनीतिक अभियान र विचारसँग लामो समयदेखि निकट रहेकी विश्वासिलो तथा प्रतिभाशाली सहयोगीका रूपमा वर्णन गरेका छन्। प्रशासनले उनको राजनीतिक अनुभव र सञ्चार क्षमतालाई नियुक्तिका लागि महत्त्वपूर्ण पक्ष मानेको देखिन्छ।

यसैबिच, क्याम्पेन फर अकाउन्टेबिलिटी नामक सार्वजनिक निगरानी संस्थाले क्यालिफोर्नियाको बारसमक्ष जकारियाविरुद्ध औपचारिक उजुरी दिएको छ। उजुरीमा उनले आवश्यक इजाजतपत्र नलिएको अवस्थामा आफूलाई वकिलका रूपमा प्रस्तुत गरेकी थिइन् वा थिइनन् भन्ने विषयमा अनुसन्धान गर्न माग गरिएको छ। उनको सार्वजनिक परिचय, व्यावसायिक विवरण र कानुनी जिम्मेवारीसँग सम्बन्धित पदनामलाई उजुरीमा प्रश्न उठाउने आधार बनाइएको बताइएको छ।

क्यालिफोर्नियामा आवश्यक अनुमति नलिई कानुन व्यवसाय गर्नु कानुनी समस्याको विषय बन्न सक्छ। तर, जकारियाले कानुन उल्लंघन गरेकी थिइन् वा थिइनन् भन्ने निर्धारण गर्न उनले वास्तवमा कस्तो काम गरेकी थिइन्, आफूलाई कुन अर्थमा वकिलका रूपमा प्रस्तुत गरेकी थिइन् र त्यस्तो कामका लागि कुन प्रकारको अनुमति आवश्यक थियो भन्नेजस्ता विषयमा अनुसन्धान गर्नुपर्छ।

अर्कोतर्फ, ह्वाइट हाउसको प्रेस सचिव बन्नका लागि वकिलको इजाजतपत्र अनिवार्य हुँदैन। प्रेस सचिवको मुख्य जिम्मेवारी राष्ट्रपतिको प्रशासनका नीति, निर्णय र गतिविधिबारे जानकारी दिनु तथा पत्रकारका प्रश्नको जवाफ दिनु हो। त्यसैले जकारियाको नियुक्ति आफैँमा कानुनी रूपमा गलत भएको निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन। अहिलेको विवाद उनको नियुक्तिभन्दा पनि कानुनी पृष्ठभूमि र व्यावसायिक हैसियतसम्बन्धी दाबीको स्पष्टता तथा प्रमाणसँग सम्बन्धित छ।

अब जकारियाले आफ्नो कानुनी योग्यताबारे थप विवरण वा प्रमाण सार्वजनिक गर्छिन् कि गर्दिनन्, ह्वाइट हाउसले इजाजतपत्रसम्बन्धी प्रश्नको स्पष्ट जवाफ दिन्छ कि दिँदैन र क्यालिफोर्नियाको बारले परेको उजुरीमाथि कस्तो कदम चाल्छ भन्ने विषय चासोको केन्द्रमा रहनेछ। सम्बन्धित निकायको अनुसन्धानबाट उनको वास्तविक कानुनी हैसियत र उजुरीको आधारबारे थप स्पष्टता आउने अपेक्षा गर्न सकिन्छ।