आर्थिक वृद्धिदर ४ प्रतिशतमा सीमित

गत आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को चौथो त्रैमासिकमा नेपालको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जिडिपी) आधारभूत मूल्यमा ४ प्रतिशतले वृद्धि भएको प्रारम्भिक अनुमान गरिएको छ। राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालयले बुधबार सार्वजनिक गरेको त्रैमासिक राष्ट्रिय लेखा तथ्यांकअनुसार गत आवको वैशाखदेखि असारसम्मको आर्थिक वृद्धिदर ४ प्रतिशत रहेको जनाएको छ।

कार्यालयले सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदन अनुसार विद्युत् उत्पादन, प्रसारण तथा वितरण, निक्षेप संकलन तथा ऋण प्रवाह, निर्जीवन बिमा प्रिमियम संकलन तथा आवास र भोजन सेवामा भएको वृद्धिले समग्र अर्थतन्त्र विस्तारमा योगदान पुर्‍याएको छ। यद्यपि सरकारी खर्चमा आएको कमी तथा आन्तरिक औद्योगिक र कृषि उत्पादनमा भएको सामान्य वृद्धिका कारण आर्थिक विस्तार अपेक्षाकृत सामान्य रहेको कार्यालयले जनाएको छ।

मौसमी प्रभाव समायोजन गरिएको तथ्यांक अनुसार भने चौथो त्रैमासिकमा अघिल्लो त्रैमासिकको तुलनामा कुल गार्हस्थ्य उत्पादन १.५४ प्रतिशतले बढ्ने अनुमान छ। यसले अघिल्लो त्रैमासिकको तुलनामा अर्थतन्त्र विस्तारको गति सकारात्मक रहेको देखाउँछ।

विज्ञापन

क्षेत्रगत विवरणअनुसार गत आवको चौथो त्रैमासिकमा समेटिएका १८ औद्योगिक वर्गीकरणमध्ये १७ वटामा सकारात्मक वृद्धि हुने अनुमान गरिएको छ। विद्युत् तथा ग्याससम्बन्धी क्रियाकलापमा सबैभन्दा धेरै २४.३६ प्रतिशत वृद्धि हुने अनुमान छ। विद्युत् उत्पादन, प्रसारण तथा वितरणमा भएको विस्तारले यस क्षेत्रको वृद्धिदर उच्च बनाउन सहयोग गरेको देखिन्छ।

त्यसैगरी वित्तीय तथा बिमासम्बन्धी क्रियाकलापमा ९.०७ प्रतिशत, आवास तथा भोजन सेवामा ७.८४ प्रतिशत र सूचना तथा सञ्चार क्षेत्रमा ७.६६ प्रतिशत वृद्धि हुने अनुमान गरिएको छ। यी क्षेत्रको विस्तारले सेवा क्षेत्रको आर्थिक गतिविधि चलायमान रहेको संकेत गर्छ।

थोक तथा खुद्रा व्यापार क्षेत्रमा ५.९७ प्रतिशत वृद्धि हुने अनुमान गरिएको छ। व्यापारजन्य वस्तुको स्वदेशी उत्पादन र आयातमा भएको वृद्धिले यस क्षेत्रको मूल्य अभिवृद्धिमा सकारात्मक योगदान पुर्‍याएको कार्यालयको विश्लेषण छ। अर्थतन्त्रमा ठूलो हिस्सा ओगट्ने कृषि क्षेत्रको वृद्धिदर भने १.३५ प्रतिशत रहने अनुमान छ। कृषि तथा वनपैदावारको उत्पादनमा भएको सामान्य वृद्धिले यस क्षेत्रको विस्तारमा सहयोग गरेको छ।

यस अवधिमा सार्वजनिक प्रशासन तथा रक्षा क्षेत्रको वृद्धिदर भने ऋणात्मक ०.१२ प्रतिशत रहने अनुमान गरिएको छ। बाँकी औद्योगिक वर्गीकरणमध्ये अधिकांशको वृद्धि सामान्य रहने देखिएको छ।

गत आवमा तेस्रो त्रैमासिकको तुलनामा चौथो त्रैमासिकमा अर्थतन्त्रको विस्तार देखाएको छ। यस अवधिमा १८ औद्योगिक वर्गीकरणमध्ये १७ वटाको कुल मूल्य अभिवृद्धि सकारात्मक रहने अनुमान गरिएको छ।

आवास तथा भोजन सेवा क्षेत्र सबैभन्दा बढी ६.०५ प्रतिशतले बढ्ने अनुमान छ। विद्युत् तथा ग्यास क्षेत्रमा ३.७६ प्रतिशत र खानी तथा उत्खनन क्षेत्रमा ३.२२ प्रतिशत वृद्धि हुने देखिएको छ। कृषि, वन तथा मत्स्य क्षेत्रमा १.०८ प्रतिशत र थोक तथा खुद्रा व्यापार क्षेत्रमा २.९० प्रतिशत वृद्धि हुने प्रारम्भिक अनुमान गरिएको छ।

औद्योगिक उत्पादन क्षेत्रमा भने अघिल्लो त्रैमासिकको तुलनामा ०.४८ प्रतिशत संकुचन हुने अनुमान छ। यसले समग्र अर्थतन्त्रका अधिकांश क्षेत्रमा सुधार देखिए पनि औद्योगिक उत्पादनमा अझै चुनौती रहेको संकेत गर्छ।

राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालयले अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड तथा सिद्धान्तअनुसार वार्षिक, प्रादेशिक र त्रैमासिक राष्ट्रिय लेखाका अनुमान नियमित रूपमा सार्वजनिक गर्दै आएको छ। वार्षिक तथ्यांकले अर्थतन्त्रको समग्र अवस्था देखाउने भए पनि छोटो अवधिमा हुने आर्थिक वृद्धि वा संकुचनको विश्लेषण गर्न त्रैमासिक तथ्यांक महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।

कार्यालयले आर्थिक वर्ष २०६१/६२ देखि त्रैमासिक राष्ट्रिय लेखाका अनुमान तयार गरी प्रकाशन गर्दै आएको छ। हालका त्रैमासिक अनुमान आर्थिक वर्ष २०६७/६८ लाई आधार वर्ष मानेर स्थिर मूल्यमा तयार गरिएका हुन्। यस पटकको तथ्यांक तयार गर्दा आर्थिक क्रियाकलापसँग सम्बन्धित विभिन्न सूचकका आधारमा कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको अनुमान गरिएको छ। मौसमी प्रभाव समायोजनका लागि अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषले प्रचलनमा ल्याएको एक्स–१२ एआरआइएमए विधि प्रयोग गरिएको कार्यालयले जनाएको छ।

चौथो त्रैमासिकको अनुमान सार्वजनिक गर्ने क्रममा अघिल्ला त्रैमासिकमा प्रकाशित राष्ट्रिय लेखाका तथ्यांकसमेत अद्यावधिक र परिमार्जन गरिएको छ। कार्यालयले त्रैमासिक समाप्त भएको ९० दिनभित्र अनुमान सार्वजनिक गर्ने अभ्यासअनुसार तथ्यांक सार्वजनिक गरेको हो।

सार्वजनिक तथ्यांकले गत आर्थिक वर्षको चौथो त्रैमासिकमा नेपालको अर्थतन्त्र सकारात्मक दिशामा अघि बढेको देखाए पनि विभिन्न क्षेत्रको वृद्धिदरमा उल्लेख्य अन्तर रहेको देखिन्छ। विद्युत्, वित्तीय सेवा, आवास तथा भोजन सेवा र व्यापार क्षेत्रको तुलनात्मक रूपमा उच्च वृद्धिका बीच कृषि क्षेत्रको विस्तार भने सीमित छ। औद्योगिक उत्पादनमा देखिएको संकुचनले उत्पादनमूलक क्षेत्रको अवस्था सुधार गर्नुपर्ने आवश्यकता पनि औंल्याउँछ।

सरकारी खर्चमा आएको कमी र कृषि तथा आन्तरिक औद्योगिक उत्पादनमा भएको सामान्य वृद्धिलाई कार्यालयले आर्थिक विस्तार सामान्य रहनुका कारणका रूपमा उल्लेख गरेको छ।

आगामी अवधिमा उत्पादन, लगानी र आर्थिक गतिविधिको गति कस्तो रहन्छ भन्ने विषयले समग्र आर्थिक वृद्धिको दिशा निर्धारण गर्नेछ। राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालयले सार्वजनिक गरेको विवरण प्रारम्भिक अनुमानमा आधारित छ। यसले नीति निर्माण, आर्थिक विश्लेषण, कार्यक्रमको समीक्षा तथा अर्थतन्त्रको समसामयिक अवस्था मूल्यांकन गर्न आधार प्रदान गर्नेछ।