नेपालको आर्थिक वृद्धि ३.६ प्रतिशतमा सीमित हुने आईएमएफको प्रक्षेपण

अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आईएमएफ) ले नेपालको आर्थिक वृद्धि चालु आर्थिक वर्ष २०२६/२७ मा ३.६ प्रतिशत रहने प्रक्षेपण गरेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यवृद्धि र भूराजनीतिक तनावका कारण नेपालको आर्थिक वृद्धि चार प्रतिशतभन्दा कम रहने अनुमान गरिएको हो।

आईएमएफले मंगलबार सार्वजनिक गरेको विश्व आर्थिक परिदृश्य प्रतिवेदनअनुसार आगामी आर्थिक वर्ष २०२७/२८ मा नेपालको आर्थिक वृद्धि सामान्य सुधार हुँदै ३.७ प्रतिशत पुग्ने अनुमान छ। यससँगै लगातार दोस्रो वर्ष नेपालको आर्थिक वृद्धि चार प्रतिशतभन्दा कम रहने देखिएको छ।

प्रतिवेदनले नेपालमा मुद्रास्फीतिको दबाब पुनः बढ्ने पनि देखाएको छ। उपभोक्ता मूल्यवृद्धि सन् २०२५ मा ४.१ प्रतिशत रहेकोमा सन् २०२६ मा घटेर ३.१ प्रतिशतमा झर्ने र सन् २०२७ मा बढेर ५.८ प्रतिशत पुग्ने आईएमएफको प्रक्षेपण छ।

विज्ञापन

अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य बढ्नु नेपालको अर्थतन्त्रका लागि प्रमुख जोखिमका रूपमा देखिएको छ। पेट्रोलियम पदार्थ र अन्य अत्यावश्यक वस्तुको आयातमा निर्भर नेपालमा अन्तर्राष्ट्रिय मूल्यवृद्धिले उत्पादन तथा ढुवानी लागत बढाउन सक्नेछ। त्यसको असर वस्तु तथा सेवाको मूल्यमा पर्ने र सर्वसाधारणको खर्च बढ्ने जोखिम रहेको छ।

आईएमएफका अनुसार मध्यपूर्वमा जारी द्वन्द्वका कारण कच्चा तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल १०० अमेरिकी डलरभन्दा माथि पुगेको छ। द्वन्द्व थप चर्किएमा तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल १३० डलरसम्म पुग्न सक्ने अनुमान गरिएको छ। यस्तो अवस्थामा विश्वव्यापी आर्थिक वृद्धि कमजोर हुनुका साथै मुद्रास्फीतिको दबाब थप बढ्न सक्ने प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

नेपालले आफ्नो ऊर्जा आवश्यकता पूरा गर्न ठूलो मात्रामा आयातमा निर्भर रहनुपर्ने भएकाले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा हुने मूल्य उतारचढावको प्रत्यक्ष असर अर्थतन्त्रमा पर्न सक्छ। इन्धनको मूल्य बढ्दा यातायात, उद्योग तथा व्यवसायको लागत बढ्ने र घरपरिवारको खर्चमा समेत दबाब पर्नेछ। यसले समग्र आर्थिक गतिविधिलाई प्रभावित गर्न सक्ने जोखिम छ।

विश्व आर्थिक वृद्धिमा सुस्तता

आईएमएफले सन् २०२६ मा विश्व अर्थतन्त्रको वृद्धि ३.१ प्रतिशत रहने अनुमान गरेको छ। सन् २०२५ मा विश्व अर्थतन्त्र ३.५ प्रतिशतले विस्तार भएको अनुमान गरिएको थियो। सन् २०२७ मा भने आर्थिक वृद्धि केही सुधार हुँदै ३.४ प्रतिशत पुग्ने प्रक्षेपण छ।

भूराजनीतिक तनाव र ऊर्जा बजारमा देखिएको अनिश्चितताका बाबजुद कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) लगायत प्रविधिमा भइरहेको लगानीले विश्वका केही प्रमुख अर्थतन्त्रलाई सहयोग पुर्‍याएको आईएमएफले जनाएको छ। एआईसम्बन्धी पूर्वाधार, उपकरण र प्रविधि विकासमा बढेको खर्चले लगानी तथा उत्पादकत्व वृद्धिमा योगदान दिएको छ।

तर, प्रविधिको विकासबाट प्राप्त लाभ सबै देशमा समान रूपमा वितरण नभएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। एआई प्रविधिको विकास र त्यसमा लगानी गर्ने अवसर सीमित भएका देशले उत्पादकत्व तथा आर्थिक विस्तारबाट प्राप्त हुन सक्ने लाभ गुमाउने जोखिम रहेको आईएमएफको भनाइ छ।

अमेरिका २.३ र भारत सात प्रतिशतले बढ्ने अनुमान

आईएमएफले अमेरिकाको आर्थिक वृद्धि सन् २०२६ र २०२७ दुवै वर्ष २.३ प्रतिशत रहने प्रक्षेपण गरेको छ। निजी उपभोग, कर कटौती र एआई प्रविधिमा भइरहेको लगानीले अमेरिकी अर्थतन्त्रलाई सहयोग गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। प्रविधिमा लगानी बढ्दा दीर्घकालमा उत्पादन क्षमता र उत्पादकत्व सुधार हुन सक्ने प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

भारतको आर्थिक वृद्धि भने तुलनात्मक रूपमा उच्च रहने अनुमान गरिएको छ। आईएमएफका अनुसार भारतको अर्थतन्त्र सन् २०२६ र २०२७ दुवै वर्ष सात प्रतिशतले विस्तार हुन सक्छ। बलियो आन्तरिक माग, सेवा क्षेत्रको विस्तार र एआई प्रविधिमा बढ्दो लगानीले भारतीय अर्थतन्त्रको वृद्धिलाई सहयोग गर्ने अपेक्षा छ।

नेपालमा महँगी बढ्ने जोखिम

आईएमएफले विश्व अर्थतन्त्रको आगामी परिदृश्यमा जोखिम बढिरहेको जनाएको छ। मध्यपूर्वको द्वन्द्व लामो समयसम्म जारी रहेमा वा थप चर्किएमा ऊर्जा आपूर्ति प्रभावित हुने, वस्तुको मूल्य बढ्ने र विश्वव्यापी आर्थिक गतिविधि कमजोर हुने जोखिम छ।

आयातमा निर्भर नेपालका लागि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यमा हुने निरन्तर वृद्धिले आर्थिक चुनौती थप्न सक्छ। इन्धन महँगिँदा व्यवसायको लागत बढ्नुका साथै घरपरिवारको खर्चमा दबाब पर्नेछ। मूल्यवृद्धि बढेमा सर्वसाधारणको क्रयशक्तिमा समेत असर पर्न सक्छ।

आर्थिक वृद्धिको सुस्त गति र मुद्रास्फीतिको पुनः बढ्दो दबाब आगामी दुई वर्ष नेपालको अर्थतन्त्रका लागि प्रमुख चुनौती बन्न सक्ने आईएमएफको प्रक्षेपणले देखाएको छ।