जेलेन्स्कीसँग विवाद चर्किँदै जाँदा ट्रम्पले लागू हुनुअघि नै रोके रुसमाथिका प्रतिबन्ध

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीसँगको तनाव बढिरहेका बेला रुसमाथि लगाइएका केही प्रतिबन्ध लागू हुनुभन्दा दुई दिन अघि नै रोक लगाएका छन्।

अमेरिकी कांग्रेसबाट पारित भई राष्ट्रपतिले हस्ताक्षर गरेको प्रतिबन्धसम्बन्धी कानुन कार्यान्वयनमा आउनुभन्दा दुई दिनअघि ट्रम्पले यस्तो निर्णय गरेका हुन्।

शुक्रबार राति कार्यकारी आदेश जारी गर्दै ट्रम्पले केही प्रतिबन्ध निलम्बन गर्नु अमेरिकी राष्ट्रिय हितमा रहेको बताएका छन्।

विज्ञापन

उनको निर्णयप्रति अमेरिकी सांसदहरूले समेत असन्तुष्टि जनाएका छन्। युक्रेनी राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले भने अमेरिकाले प्रतिबन्धलाई पूर्ण रूपमा बेवास्ता गर्ने निर्णय गर्नु दुर्भाग्यपूर्ण भएको प्रतिक्रिया दिएका छन्।

अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोका अनुसार प्रतिबन्ध निलम्बनसँगै विश्व अर्थतन्त्रमा पर्ने प्रभावको विश्लेषण गर्न ६० दिनको समय दिइएको छ।

ट्रम्प प्रशासनले प्रतिबन्ध र भन्सार शुल्कले अमेरिकी अर्थतन्त्र तथा विश्व बजारमा पार्न सक्ने असरबारे अध्ययन गर्न चाहेको रुबियोले बताएका छन्।

नयाँ कानुनले रुसी तेल तथा ग्यासका प्रमुख पाँच खरिदकर्तामध्ये विशेषगरी चीन र भारतबाट हुने आयातमा शतप्रतिशतसम्म भन्सार शुल्क लगाउन राष्ट्रपतिलाई अधिकार दिएको छ।

यसका साथै रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसहित वरिष्ठ रुसी अधिकारी, वित्तीय संस्था र प्रतिबन्ध छल्न प्रयोग गरिने रुसको कथित ‘छायाँ जहाज बेडा’ माथि पनि प्रतिबन्ध लगाउने व्यवस्था गरिएको थियो।

अमेरिकी निर्णयप्रति युक्रेनको असन्तुष्टि

रुसी तेल तथा डिजेलको व्यापारसम्बन्धी अमेरिकी निर्णयपछि वासिङ्टन र कीभबीचको सम्बन्ध थप चिसिएको छ। युक्रेनले ट्रम्प प्रशासनमाथि महत्त्वपूर्ण सैन्य सहयोग फिर्ता लिएको आरोपसमेत लगाएको छ।

ट्रम्पले जेलेन्स्कीलाई रुसी राष्ट्रपति पुटिनभन्दा ‘व्यवहार गर्न कठिन’ व्यक्ति भनेपछि दुई नेताबीचको तनाव थप चर्चामा आएको थियो।

त्यसको जवाफमा जेलेन्स्कीले भर्खरैको जी–७ शिखर सम्मेलनलाई सम्बोधन गर्ने क्रममा वास्तविक नेताहरूबीच उपस्थित हुन पाउँदा खुसी लागेको बताएका थिए।

रुसमाथिका प्रतिबन्ध निलम्बन गर्ने ट्रम्पको निर्णयले दुई देशबीचको विवाद थप चर्काएको छ। यता रुसले भने अमेरिकी निर्णयको स्वागत गरेको छ।

रुसी अधिकारी किरिल दिमित्रिएभले ट्रम्पको आदेशलाई ‘महत्त्वपूर्ण र ऐतिहासिक क्षण’ को संज्ञा दिएका छन्। सामाजिक सञ्जाल एक्समा लेख्दै उनले प्रतिबन्धका कारण अमेरिका र विश्व बजारमा समेत गम्भीर क्षति पुगेको दाबी गरेका छन्। आर्थिक सहकार्यले दुवै देशलाई फाइदा पुग्ने उनको भनाइ छ।

अमेरिकी सांसदहरूबाटै विरोध

ट्रम्पको निर्णयप्रति डेमोक्रयाटिक र रिपब्लिकन दुवै दलका केही सांसदले विरोध जनाएका छन्। भर्जिनियाका डेमोक्रयाट सांसद डन बेयरले ट्रम्पले मस्कोसामु आत्मसमर्पण गरेको र युक्रेनलाई धोका दिएको आरोप लगाएका छन्।

‘पुटिनप्रति ट्रम्पको पछिल्लो आत्मसमर्पणले हाम्रा युक्रेनी साझेदारलाई फेरि धोका दिएको छ,’ बेयरले एक्समा लेखेका छन्। उनले निर्णयले रुसको आक्रामक युद्धलाई दण्डित गर्ने उद्देश्यले कांग्रेसले पारित गरेको कानुनको मर्मलाई समेत कमजोर बनाएको बताए।

ट्रम्पका सहयोगी मानिने टेक्सासका रिपब्लिकन सिनेटर टेड क्रुजले पनि प्रतिबन्ध निलम्बन गर्ने निर्णयलाई गल्ती बताएका छन्। उनले आफूले राष्ट्रपतिले यस्तो निर्णय नगरेको भए राम्रो हुने धारणा राखेका थिए।

क्रुजका अनुसार डिजेलको मूल्य नियन्त्रण गर्न अन्य विकल्प पनि छन्। अहिले अपनाइएको बाटोले अन्ततः पुटिनलाई मात्र फाइदा पुर्‍याउने उनको भनाइ छ।

टेक्सासकै सिनेटर जोन कोर्निनले युक्रेनमा पुटिनलाई सहयोग गर्नु गैरजिम्मेवार कदम भएको बताएका छन्। उत्तरी क्यारोलिनाका सिनेटर थोम टिलिसले पनि निर्णयको आलोचना गर्दै प्रतिबन्धसम्बन्धी कानुन सदनबाट ठूलो द्विदलीय समर्थनमा पारित भएको स्मरण गराएका छन्।

नेब्रास्काका प्रतिनिधि डन बेकनले समेत ट्रम्पको निर्णयका कारण सांसदहरूले राष्ट्रपतिको अन्य नीतिगत कार्यक्रमलाई समर्थन गर्न हिचकिचाउन सक्ने बताएका छन्।

रुसी आक्रमण नरोकिएको जेलेन्स्कीको भनाइ

जेलेन्स्कीले रुसमाथिका प्रतिबन्धले युद्ध अन्त्य गर्न प्रभावकारी दबाब सिर्जना गर्न सक्ने बताएका छन्। शनिबार उनले प्रतिबन्धले धेरै सहयोग पुर्‍याउन सक्ने भए पनि अमेरिकाले त्यसलाई निलम्बन गर्नु निराशाजनक भएको बताए।

उनले रुसले रातभरि युक्रेनका १५ ऊर्जा केन्द्र तथा संरचनामा आक्रमण गरेको र त्यसका कारण विभिन्न क्षेत्रमा विद्युत् सेवा अवरुद्ध भएको जानकारी दिएका छन्।

‘रुसले जाडो सुरु हुनुअघि नै युक्रेनमा विद्युत् आपूर्ति बन्द गराउन खोजिरहेको छ,’ जेलेन्स्कीले भनेका छन्। उनले अमेरिकाका सबैले युक्रेनको वास्तविक अवस्था बुझ्न आवश्यक रहेको पनि बताएका छन्।

जेलेन्स्कीले अमेरिकी प्रशासनले रुसमाथिका थप प्रतिबन्धसमेत निलम्बन गर्न सक्ने आशंका व्यक्त गरेका छन्। उनका अनुसार युक्रेनी वार्ताकारहरूले शुक्रबार अमेरिकी अधिकारीहरूसँग छलफल गरेका थिए र दुवै पक्षका टोली अर्को साता पुनः भेट्न सक्नेछन्।

रुसी डिजेलको विषयले बढाएको विवाद

अमेरिकाले आफ्नो देशमा ऊर्जाको मूल्य घटाउने उद्देश्यले रुसी डिजेल आयात गर्ने योजना अघि सारेपछि युक्रेन र उसका युरोपेली सहयोगीहरूले त्यसप्रति असन्तुष्टि जनाएका थिए।

इरानसँगको युद्धका कारण अमेरिकी ऊर्जा बजारमा मूल्य बढिरहेका बेला ट्रम्प प्रशासनले यस्तो योजना अघि सारेको थियो।

जेलेन्स्कीले रुसी डिजेल आयात गर्ने निर्णयले रुसको युद्ध प्रयासलाई आर्थिक सहयोग पुर्‍याएसरह हुने टिप्पणी गरेका थिए।

केही दिनपछि ट्रम्पले रुस र युक्रेन दुवै रुसी डिजेलको निर्यात सहज बनाउन ‘ऊर्जा युद्धविराम’ मा सहमत भएको दाबी गरेका थिए। तर दुवै देशले एकअर्काका ऊर्जा पूर्वाधारमा आक्रमण जारी राखेका थिए।

जेलेन्स्कीले उक्त घोषणाप्रति आश्चर्य व्यक्त गर्दै रुसले पनि आक्रमण रोक्ने हो भने युक्रेन त्यसका लागि तयार रहेको बताएका थिए। तर रुसबाट लगातार तीन दिन आक्रमण भएपछि युक्रेनले रुसी तेल प्रशोधन केन्द्रहरूलाई पुनः निशाना बनाएको थियो।

ट्रम्पले युक्रेनको उक्त कदमलाई लज्जास्पद भन्दै आलोचना गरेका थिए। जवाफमा जेलेन्स्कीले आफू युक्रेनको हितका लागि मात्र काम गरिरहेको बताएका थिए।

स्टारलिङ्क सेवामा अवरोधबारे पनि विवाद

युक्रेनले प्रयोग गर्दै आएको अमेरिकी उपग्रहमा आधारित स्टारलिङ्क इन्टरनेट सेवामा आएको अवरोधले पनि वासिङ्टन र कीभबीच अविश्वास बढाएको छ।

गत साता स्टारलिङ्कले ड्रोन सञ्चालनका क्रममा कायम रहने इन्टरनेट जडानको गति सीमित गरेपछि केही सैन्य अभियान प्रभावित भएको युक्रेनले जनाएको छ। यसले रुसी आक्रमणको सामना गर्ने युक्रेनी सेनाको क्षमतामा असर परेको अधिकारीहरूको दाबी छ।

जेलेन्स्कीका अनुसार अमेरिकी अधिकारीहरूले गति सीमित हुनु प्राविधिक समस्यासँग सम्बन्धित रहेको बताएका थिए। तर युक्रेनले जी–७ क्षेत्रमा स्टारलिङ्कको परीक्षण गर्दा त्यस्तो समस्या नदेखिएको र प्रणाली उच्च गतिमा सञ्चालन भइरहेको पाएको उनले बताएका छन्।

यद्यपि, ट्रम्पले युक्रेनसँगको गुप्तचर सूचना आदानप्रदान रोकिएको वा जानाजानी स्टारलिङ्कको गति घटाइएको भन्ने आरोप अस्वीकार गरेका छन्।

यसैबीच, युक्रेनी अधिकारीहरूका अनुसार शुक्रबारदेखि देशका विभिन्न भागमा भएका रुसी आक्रमणमा कम्तीमा नौ जनाको मृत्यु भएको छ भने करिब ६० जना घाइते भएका छन्। खेरसन सहरमा भएको आक्रमणमा एक एम्बुलेन्स चालकको मृत्यु भएको र अन्य २० जना घाइते भएको उनीहरूले बताएका छन्।

रुसमाथिका प्रतिबन्ध निलम्बन गर्ने ट्रम्पको निर्णयले युक्रेन र अमेरिकाबीचको सम्बन्धमा थप तनाव सिर्जना गर्ने देखिएको छ। युद्ध अन्त्यका लागि रुसमाथि दबाब बढाउनुपर्ने युक्रेनको आग्रह र अमेरिकी प्रशासनको पछिल्लो नीतिबीचको मतभेदले आगामी दिनमा दुई देशको सम्बन्ध कुन दिशामा अघि बढ्छ भन्ने प्रश्नसमेत उठाएको छ।