नेपाली क्रिकेट अहिले एउटा महत्त्वपूर्ण मोडमा छ। ५० ओभरको विश्वकप खेल्ने सपना अब केवल अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा सहभागिता जनाउने आकाङ्क्षामा सीमित छैन। यो नेपाली क्रिकेटको समग्र विकास, घरेलु संरचनाको सुदृढीकरण, खेलाडी उत्पादन, टेस्ट क्रिकेटसम्म पुग्ने सम्भावना र नेपाल प्रिमियर लिग (एनपीएल) को प्रभावसँग जोडिएको दीर्घकालीन लक्ष्य बनेको छ।
नेपालले अहिलेसम्म एकदिवसीय विश्वकपको मुख्य प्रतियोगिता खेल्न सकेको छैन। तर टी–२० विश्वकपमा सहभागिता जनाइसकेको नेपाली टोलीका लागि अब ५० ओभरको विश्वकपमा पुग्नु अर्को ठूलो चुनौती र महत्त्वाकाङ्क्षा हो। सन् २०२७ मा दक्षिण अफ्रिका, जिम्बाब्वे र नामिबियाले संयुक्त रूपमा आयोजना गर्ने विश्वकप त्यसैले नेपाली क्रिकेटका लागि विशेष महत्त्वको प्रतियोगिता बनेको छ। यद्यपि, त्यहाँसम्म पुग्न नेपालले कठिन छनोट प्रक्रिया पार गर्नुपर्नेछ।
नेपाल अहिले आईसीसी क्रिकेट विश्वकप लिग–२ मा प्रतिस्पर्धा गरिरहेको छ। लिग–२ को प्रदर्शनले नेपालको विश्वकप छनोटको बाटो निर्धारण गर्नेछ। प्रतियोगितामा ३२ खेलबाट २४ अङ्क जोडेको नेपालका लागि बाँकी खेलमा राम्रो प्रदर्शन गर्दै अङ्कतालिकामा सुधार गर्नु तत्कालको आवश्यकता हो।
नेपालले क्यानडा र ओमानसँग बाँकी खेल खेल्नेछ। यी खेलमा प्राप्त हुने अङ्कले नेपालको एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता जोगाउने सम्भावनासमेत प्रभावित गर्नेछ। तर नेपालको लक्ष्य एकदिवसीय मान्यता जोगाउने वा विश्वकपको टिकट हात पार्नेमा मात्रै सीमित हुनु हुँदैन। विश्वकपसम्म पुग्ने यात्रालाई नेपाली क्रिकेटको समग्र रूपान्तरणको अवसरका रूपमा उपयोग गर्न सक्नु अझ महत्त्वपूर्ण छ।
विश्वकपपछि टेस्ट क्रिकेटको सपना
नेपाली क्रिकेटले धेरै सामना गर्नुपरेको प्रश्न चाहिँ अब नेपालले टेस्ट क्रिकेट कहिले खेल्ला भन्ने नै हो ।
टेस्ट क्रिकेट खेल्ने लक्ष्य पूरा गर्न अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता मात्र पर्याप्त हुँदैन। त्यसका लागि बलियो क्रिकेट प्रशासन, नियमित र प्रतिस्पर्धात्मक घरेलु संरचना, प्रथम श्रेणी क्रिकेट, पर्याप्त पूर्वाधार तथा निरन्तर खेलाडी उत्पादन गर्ने प्रणाली आवश्यक हुन्छ। त्यसैले टेस्ट क्रिकेटको सपना विश्वकपमा सहभागिता जनाएकै आधारमा पूरा हुने विषय होइन।
यद्यपि, एकदिवसीय क्रिकेटमा निरन्तर राम्रो प्रदर्शन र विश्वकपमा सहभागिताले नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान तथा प्रतिस्पर्धात्मक अनुभव बढाउन सक्छ। यसले घरेलु क्रिकेटमा लगानी विस्तार गर्न, लामो ढाँचाको क्रिकेटलाई प्राथमिकता दिन र आवश्यक पूर्वाधार निर्माण गर्न प्रेरित गर्न सक्छ।
नेपालले भविष्यमा टेस्ट क्रिकेट खेल्ने लक्ष्य राख्ने हो भने घरेलु प्रथम श्रेणी प्रतियोगितालाई नियमित र प्रतिस्पर्धात्मक बनाउनु अपरिहार्य छ। सीमित ओभरका प्रतियोगितामा मात्र खेलाडीलाई अभ्यस्त बनाएर टेस्ट क्रिकेटका लागि आवश्यक धैर्य, प्राविधिक दक्षता र शारीरिक क्षमता विकास गर्न कठिन हुन्छ। तीन वा चारदिने क्रिकेटका नियमित अवसरले खेलाडीलाई लामो ढाँचाको खेलका लागि तयार पार्न मद्दत गर्छन्।
त्यसैले अहिलेको विश्वकप अभियानलाई तत्कालीन उपलब्धिको दौडका रूपमा मात्रै होइन, नेपाली क्रिकेटको दीर्घकालीन विकास योजनासँग जोडेर अघि बढाउन आवश्यक छ।
एनपीएल : लोकप्रियताबाट खेलाडी उत्पादनसम्म
यस यात्रामा नेपाल प्रिमियर लिग (एनपीएल) को भूमिका पनि महत्त्वपूर्ण हुन सक्छ। एनपीएल नेपाली क्रिकेटको व्यावसायिक विस्तार, खेलाडीको क्षमता प्रदर्शन र दर्शकलाई खेलसँग जोड्ने महत्त्वपूर्ण मञ्चका रूपमा विकसित भइरहेको छ। विदेशी खेलाडीको सहभागिता, अनुभवी प्रशिक्षकसँग काम गर्ने अवसर र ठूलो दर्शक आधारले नेपाली क्रिकेटमा नयाँ सम्भावना सिर्जना गरेका छन्।
तर एनपीएलको सफलता केही सातासम्म चल्ने टी–२० प्रतियोगिताको लोकप्रियता र आम्दानीमा मात्रै मापन गर्नु पर्याप्त हुँदैन। यसबाट प्राप्त स्रोत, व्यावसायिक सम्बन्ध र क्रिकेटप्रतिको बढ्दो आकर्षणलाई ग्रासरुट क्रिकेट, उमेर समूहका प्रतियोगिता, महिला क्रिकेट, पूर्वाधार तथा प्रथम श्रेणी क्रिकेटको विकासमा उपयोग गर्न सक्नुपर्छ।
विशेषगरी युवा खेलाडीका लागि एनपीएल राष्ट्रिय टोलीसम्म पुग्ने महत्त्वपूर्ण अवसर बन्न सक्छ। घरेलु प्रतियोगितामा राम्रो प्रदर्शन गर्ने खेलाडीले एनपीएलमा अवसर पाउने र त्यहाँ देखाएको क्षमताका आधारमा राष्ट्रिय टोलीसम्म पुग्ने बाटो स्पष्ट हुनुपर्छ। यसले राष्ट्रिय टोलीका लागि योग्य खेलाडीको दायरा फराकिलो बनाउन सक्छ।
एनपीएलले नयाँ प्रतिभा पहिचान गर्ने, खेलाडीको प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता बढाउने र नेपाली क्रिकेटमा व्यावसायिक संस्कार विकास गर्ने माध्यमका रूपमा काम गर्न सके त्यसको प्रभाव टी–२० क्रिकेटमा मात्रै सीमित रहनेछैन। बलियो खेलाडी आधार तयार पार्न सके यसले एकदिवसीय क्रिकेट र भविष्यको टेस्ट क्रिकेटका लागि समेत योगदान दिन सक्छ।
विदेशी लिगको अनुभव, घरेलु क्रिकेटको आधार
नेपाली खेलाडीले विदेशी टी–२० लिगमा पाउने अवसर पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छन्। विदेशी लिगमा सहभागिताले खेलाडीलाई फरक शैली, उच्चस्तरीय प्रतिस्पर्धा र व्यावसायिक वातावरणसँग परिचित गराउँछ। अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी र प्रशिक्षकसँग काम गर्दा उनीहरूले नयाँ सीप र अनुभव हासिल गर्न सक्छन्।
तर विदेशी लिगको अनुभवले मात्र राष्ट्रिय टोलीको आधार बलियो हुँदैन। त्यसका लागि देशभित्रै नियमित, स्तरीय र प्रतिस्पर्धात्मक क्रिकेटको वातावरण आवश्यक छ। राष्ट्रिय टोलीमा स्थान बनाउन चाहने खेलाडीले वर्षभरि खेल्ने अवसर पाउनुपर्छ। केही अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिता वा एनपीएलको छोटो अवधिको प्रदर्शनमा मात्रै खेलाडीको क्षमता निर्भर रहने अवस्था अन्त्य गर्नुपर्छ।
एनपीएलले विदेशी खेलाडीलाई नेपाल ल्याएर खेलाउने अवसर दिएको छ। अब त्यस अवसरलाई नेपाली खेलाडीको सीप विकाससँग जोड्नु आवश्यक छ। विदेशी खेलाडीसँग एउटै टोलीमा खेल्ने, प्रशिक्षण गर्ने, ड्रेसिङ रुम साझा गर्ने र मैदानमा प्रतिस्पर्धा गर्ने अनुभवले नेपाली खेलाडीलाई लाभ पुर्याउन सक्छ। त्यसका लागि एनपीएलका फ्रेन्चाइज, नेपाल क्रिकेट सङ्घ (क्यान) र सम्बन्धित सरोकारवालाबीच दीर्घकालीन सहकार्य आवश्यक छ।
एनपीएलको प्रभावकारिता मापन गर्दा टिकट बिक्री, दर्शक सङ्ख्या र व्यावसायिक आम्दानीसँगै यसले कति नयाँ प्रतिभा उत्पादन गर्यो, घरेलु क्रिकेटको स्तर कति बढायो र राष्ट्रिय टोलीको खेलाडी आधार विस्तार गर्न कति योगदान दियो भन्ने पक्ष पनि हेर्नुपर्छ।
प्रतिक्रियाहरू
कृपया सभ्य र मर्यादित भाषामा प्रतिक्रिया दिनुहोस्। अपमानजनक, मानहानिकारक वा घृणा फैलाउने प्रतिक्रियाहरू हटाइनेछन्।
अहिलेसम्म कुनै प्रतिक्रिया छैन। आफ्नो विचार राख्ने पहिलो व्यक्ति बन्नुहोस्।