जलवायु परिवर्तनको मारमा हिमाली समुदाय: पग्लँदा हिमनदी, बदलिँदो जीवनशैली

सगरमाथा क्षेत्रका पुराना बासिन्दा आफ्ना बाल्यकालका कुरा गर्दा हिउँले ढाकिएका डाँडा सम्झन्छन्। तर अहिले त्यही डाँडामा हिउँ कम देखिन्छ। हिमनदीहरू पछाडि हट्दै गएका छन् र मौसमको ढाँचा अनुमान गर्नै गाह्रो भएको छ।

स्थानीय पेम्बा शेर्पा भन्छन्, “हजुरबुबाले भन्नुहुन्थ्यो, यो समयमा हिउँ पर्छ, यो समयमा आलु रोप्नुपर्छ। अहिले त्यो हिसाब मिल्दैन।” उनका अनुसार आलु र जौको उत्पादनमा पनि असर परेको छ।

पानीको सङ्कट

हिउँ कम पर्दा पानीका परम्परागत मुहान सुक्न थालेका छन्। केही बस्तीमा महिलाहरू पानी ल्याउन पहिलेभन्दा धेरै टाढा जानुपरेको छ। स्थानीय समुदायले वर्षाको पानी सङ्कलन गर्ने पोखरी र ट्याङ्की निर्माण गर्न थालेका छन्।

विज्ञापन

हिमनदी पग्लँदा बनेका हिमतालहरू अर्को जोखिमका रूपमा देखिएका छन्। विज्ञहरूका अनुसार यस्ता ताल फुटेमा तल्लो तटीय क्षेत्रमा ठूलो क्षति पुग्न सक्छ।

अनुकूलनका प्रयास

जोखिमयुक्त हिमतालको तल्लो क्षेत्रमा पूर्वसूचना प्रणाली जडान गरिएको छ। स्थानीयवासीलाई आपत्कालीन अवस्थामा सुरक्षित स्थानमा जाने अभ्यास पनि गराइएको छ।

जलवायु विज्ञ डा. सुनिता थकाली भन्छिन्, “हिमाली समुदायको योगदान उत्सर्जनमा नगण्य छ, तर असर सबैभन्दा बढी उनीहरूले भोगिरहेका छन्। अन्तर्राष्ट्रिय जलवायु वित्तमा उनीहरूको सिधा पहुँच हुनुपर्छ।”

पर्यटनमा आधारित यहाँको अर्थतन्त्र पनि हिमालको स्वास्थ्यमा निर्भर छ। त्यसैले हिमाल जोगाउनु वातावरण मात्र होइन, जीविकाको प्रश्न पनि बनेको छ।