उपनिर्वाचन कसरी हुन्छ? प्रक्रिया, समयसीमा र मतदाताले जान्नैपर्ने कुरा

लोकतान्त्रिक प्रणालीमा जनताले चुनेको कुनै पद लामो समय खाली राख्न मिल्दैन। त्यसैले निर्वाचित प्रतिनिधिको पद कुनै कारणले रिक्त भएमा उपनिर्वाचन गरेर त्यो पद पूर्ति गरिन्छ। तर उपनिर्वाचन कसरी हुन्छ, यसको प्रक्रिया के हो भन्नेबारे धेरै मतदाता अनभिज्ञ छन्।

कानुनी आधार

संविधान र निर्वाचनसम्बन्धी ऐनहरूले रिक्त पदमा निश्चित अवधिभित्र उपनिर्वाचन गर्नुपर्ने व्यवस्था गरेका छन्। तर बाँकी कार्यकाल निकै छोटो भएमा उपनिर्वाचन नगरिने पनि व्यवस्था छ।

पद रिक्त भएको जानकारी सम्बन्धित निकायले निर्वाचन आयोगलाई पठाएपछि आयोगले तयारी सुरु गर्छ। आयोगले उम्मेदवारी दर्ता, नाम फिर्ता, मतदान र मतगणनाको मिति समेटिएको कार्यतालिका सार्वजनिक गर्छ।

विज्ञापन

मतदाताले के गर्ने?

मतदाताले सबैभन्दा पहिले आफ्नो नाम मतदाता नामावलीमा छ कि छैन भनी जाँच गर्नुपर्छ। आयोगको वेबसाइट वा स्थानीय निर्वाचन कार्यालयमा गएर यो जानकारी लिन सकिन्छ। मतदानका दिन मतदाता परिचयपत्र वा आयोगले तोकेको अन्य परिचयपत्र लिएर जानुपर्छ।

उपनिर्वाचनमा आचारसंहिता पनि सामान्य निर्वाचनजस्तै लागू हुन्छ। उम्मेदवार र दलले तोकिएको सीमाभित्र रहेर मात्र प्रचारप्रसार गर्न पाउँछन्।

उपनिर्वाचनमा सामान्यतया मतदान प्रतिशत कम हुने गरेको पाइन्छ। त्यसैले निर्वाचन अधिकारीहरू मतदाता शिक्षामा विशेष जोड दिन्छन्।