एल निनोले तात्दै पृथ्वी : ७६ वर्षयताकै सबैभन्दा तातो समुद्र, ४ लाख बढी मानिसको मृ*त्यु हुनसक्ने अनुमान

विश्व अहिले अत्यन्त शक्तिशाली अल निनोको सामना गरिरहेको छ। प्रशान्त महासागरको मध्य र पूर्वी भागमा समुद्रको तापक्रम सामान्यभन्दा ३.४ डिग्री सेल्सियस बढी भएको छ।

सन् १९५० पछिको सबैभन्दा खतरनाक अल निनोका रूपमा यसलाई वर्णन गरिएको छ। मौसम विशेषज्ञहरूले यसलाई ‘सुपर–डुपर अल निनो’ नाम दिएका छन्। यसको प्रभावले विश्वका विभिन्न भागमा अत्यधिक गर्मी, खडेरी वा भारी वर्षा हुन सक्ने सम्भावना छ।

शिकागो विश्वविद्यालयको क्लाइमेट इम्प्याक्ट ल्याबका अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार यस अल निनोका कारण सन् २०२६ को जुनदेखि सन् २०२७ को फेब्रुअरीसम्म विश्वभर करिब ४ लाख ५१ हजार थप मानिसको मृत्यु हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ।

विज्ञापन

डिसेम्बरमा उत्कर्षमा पुग्ने अल निनो

यस वर्ष अल निनो डिसेम्बरमा उत्कर्षमा पुग्न सक्ने अनुमान छ। यसको प्रभावले आगामी महिनाहरूमा विश्वका धेरैजसो भागमा सामान्यभन्दा बढी तापक्रम रहने आशंका गरिएको छ। विश्व मौसम विज्ञान संगठन (डब्लूएमओ) ले वर्षाको ढाँचामा परिवर्तन आउँदा विभिन्न क्षेत्रमा खडेरी र बाढीको जोखिम बढ्न सक्ने चेतावनी दिएको छ।

डब्लूएमओका अनुसार अक्टोबरदेखि डिसेम्बरसम्म यसको प्रभाव उत्तरी गोलार्धमा सन् २०२७ को वसन्त ऋतुसम्म कायम रहन सक्छ। संगठनले सन् २०२७ को फेब्रुअरीसम्म अल निनोको प्रभाव जारी रहने सम्भावना करिब १०० प्रतिशत रहेको जनाएको छ।

अत्यधिक गर्मीका कारण लु लाग्ने, तापघात हुने तथा अन्य रोगको जोखिम बढ्न सक्छ। त्यस्तै, वर्षाको ढाँचामा परिवर्तन आउँदा कतै पानीको अभाव हुन सक्छ भने कतै बाढीको अवस्था सिर्जना हुन सक्छ।

अल निनोका कारण भारतमा कम वर्षा, खडेरीको जोखिम

अल निनोको प्रभाव भारतमा पनि देखिएको छ। सन् २०२६ को दक्षिणपश्चिमी मनसुनमा सामान्यभन्दा १३ प्रतिशत कम वर्षा भएको छ। यो सन् २००१ पछिको भारतको चौथो सबैभन्दा कम वर्षा भएको मनसुन हो। मनसुनको पछिल्लो अवधिमा अल निनोको प्रभावसमेत देखिएको थियो।

अल निनोका कारण तापक्रम बढेको प्रभाव युरोपमा पनि देखिएको छ। फ्रान्स, स्पेन र बेलायतका विभिन्न स्थानमा यस वर्ष कीर्तिमानी गर्मी भएको छ। कम वर्षाका कारण डेन्युब, राइन र टेम्सजस्ता प्रमुख नदीहरूको जलस्तरसमेत निकै घटेको छ।

अल निनो प्रशान्त महासागरमा मात्रै किन हुन्छ?

अल निनो भन्नाले समुद्रको तापक्रम बढ्नु मात्रै बुझिँदैन। यो प्रशान्त महासागरमा हुने एक विशेष प्राकृतिक प्रक्रिया हो।

सामान्य अवस्थामा प्रशान्त महासागरमा हावा पूर्वबाट पश्चिमतर्फ बहन्छ। यसले समुद्रको न्यानो पानीलाई इन्डोनेसिया र अस्ट्रेलियातर्फ धकेल्छ। अर्कोतर्फ, दक्षिण अमेरिकाको तटीय क्षेत्रनजिक समुद्रको गहिराइमा रहेको चिसो पानी माथि आउने क्रम जारी रहन्छ।

अल निनोको अवस्थामा यी हावा कमजोर हुन्छन्। त्यसपछि पश्चिमी भागमा जम्मा भएको न्यानो पानी पूर्वतर्फ फैलिन थाल्छ र प्रशान्त महासागरको मध्य तथा पूर्वी भागको तापक्रम सामान्यभन्दा बढी हुन्छ।

अन्य महासागरहरूमा पनि तापक्रममा परिवर्तन आउँछ। तर प्रशान्त महासागरमा जस्तो हावा र समुद्री पानीको विशेष प्रणाली अन्य महासागरमा नहुने भएकाले त्यहाँ हुने तापक्रम वृद्धिलाई अल निनो भनिँदैन। एजेन्सी