सरकारी कार्यालयमा फारम भर्ने, बैंकमा खाता खोल्ने वा कम्पनी दर्ता गर्ने काममा अब डिजिटल हस्ताक्षरको प्रयोग बढ्दै गएको छ। तर धेरै नागरिकलाई डिजिटल हस्ताक्षर भनेको के हो र यो सामान्य हस्ताक्षरभन्दा कसरी फरक छ भन्ने स्पष्ट जानकारी छैन। यो लेखमा हामी यसलाई सरल भाषामा बुझाउने प्रयास गर्छौं।
डिजिटल हस्ताक्षर भनेको के हो?
डिजिटल हस्ताक्षर एक प्रकारको गणितीय प्रक्रिया हो, जसले कुनै विद्युतीय कागजात कसले पठाएको हो र त्यसमा पछि कुनै परिवर्तन भएको छ कि छैन भन्ने प्रमाणित गर्छ। यसका लागि दुई वटा साँचो प्रयोग हुन्छन्: एउटा निजी साँचो, जुन हस्ताक्षरकर्तासँग मात्र हुन्छ, र अर्को सार्वजनिक साँचो, जसबाट अरूले हस्ताक्षर जाँच गर्न सक्छन्।
यो प्रणाली इजाजतप्राप्त प्रमाणीकरण निकायले जारी गर्ने डिजिटल प्रमाणपत्रमा आधारित हुन्छ। प्रमाणपत्रले साँचो कुन व्यक्ति वा संस्थाको हो भनेर पुष्टि गर्छ।

यसले के फाइदा दिन्छ?
- समय बचत: कागजात छाप्ने, हस्ताक्षर गर्ने र हुलाकबाट पठाउने झन्झट हट्छ।
- सुरक्षा: कागजातमा एउटा अक्षर मात्र परिवर्तन भए पनि हस्ताक्षर अमान्य देखिन्छ।
- पारदर्शिता: कसले कहिले हस्ताक्षर गर्यो भन्ने अभिलेख स्वतः रहन्छ।
सरकारले विभिन्न सेवालाई अनलाइन बनाउँदै गर्दा डिजिटल हस्ताक्षरको भूमिका झन् महत्त्वपूर्ण बन्दै गएको छ। कर विवरण बुझाउने, सार्वजनिक खरिदमा बोलपत्र हाल्ने र कतिपय अनुमतिपत्र नवीकरण गर्ने काममा यसको प्रयोग भइसकेको छ।
तर यसको प्रभावकारी प्रयोगका लागि नागरिकमा डिजिटल साक्षरता र सुरक्षाबारे सचेतना आवश्यक छ। निजी साँचो असुरक्षित भए दुरुपयोगको जोखिम रहन्छ। तल बारम्बार सोधिने केही प्रश्नको उत्तर दिइएको छ।


प्रतिक्रियाहरू
कृपया सभ्य र मर्यादित भाषामा प्रतिक्रिया दिनुहोस्। अपमानजनक, मानहानिकारक वा घृणा फैलाउने प्रतिक्रियाहरू हटाइनेछन्।
अहिलेसम्म कुनै प्रतिक्रिया छैन। आफ्नो विचार राख्ने पहिलो व्यक्ति बन्नुहोस्।